Trong 3 ngày 18, 19, 20 tháng 11, GS.TS. Insun Yu – Đại học Quốc gia Seoul đã  sang Việt Nam và giảng dạy chuyên đề “Những hệ thống luật pháp truyền thống ở Trung Quốc, bán đảo Triều Tiên và Việt Nam” cho học viên Cao học trong chương trình đào tạo Thạc sĩ Việt Nam học của Viện VNH&KHPT. Chuyên đề này rất cần thiết cho học viên, nó cung cấp một khối lượng kiến thức toàn diện về luật pháp trung đại Việt Nam, đồng thời so sánh với luật pháp trung đại ở Trung Quốc, bán đảo Triều Tiên. Bởi lẽ Việt Nam và các quốc gia bán đảo Triều Tiên (CHDCND Triều Tiên và Hàn Quốc) đều chịu sự ảnh hưởng của truyền thống Nho giáo từ Trung Hoa, thời trung đại các quốc gia này đều chịu thần phục và triều cống cho các vương triều ở Trung Quốc.

GS Insun Yu tại Hội thảo 1000 năm Vương triều Lý và kinh đô Thăng Long

GS.TS. Insun Yu là một nhà Việt Nam học nổi tiếng của Hàn Quốc. Ông là chuyên gia về luật pháp và xã hội Việt Nam thế kỷ XVII – XVIII, luận án Tiến sĩ của ông đã xuất bản thành sách ở Việt Nam với nhan đề Luật và xã hội Việt Nam thế kỷ XVII – XVIII (Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1994). Ngoài ra ông còn có nhiều công trình nghiên cứu nổi tiếng khác về Việt Nam như Political Centralisation and Judicial Administration in 17 century Vietnam (Journal of Asitic Studies, Seoul, Korea, 1-1980), Lịch sử Việt Nam viết mới (Nxb Y San, Hàn Quốc, 2002), Lịch sử quan hệ Việt Nam - Trung Quốc thế kỷ XIX: Thiết chế, triều cống - Thực và hư (Hội thảo Quốc tế Việt Nam học lần 3, Hà Nội, 12-2008)…

Nội dung giảng dạy của GS. Insun Yu gồm các phần:

• Hệ thống các triều đại phong kiến ở Trung Quốc, bán đảo Tiều Tiên, Việt Nam (GS tiếp cận nghiên cứu quốc gia Đại Việt ở miền Bắc và quá trình phát triển của nó đến toàn bộ lãnh thổ Việt Nam hiện nay vào thời nhà Nguyễn – Đại Nam).
• Quá trình hình thành hệ thống luật pháp trong sự phát triển của lịch sử trung đại Trung Quốc.
• So sánh những điều luật trong bộ luật nhà Đường, bộ luật nhà Minh và bộ luật nhà Thanh.
• Quá trình hình thành hệ thống luật pháp trong sự phát triển của lịch sử trung đại bán đảo Triều Tiên.
• Quá trình hình thành hệ thống luật pháp trong sự phát triển của lịch sử trung đại Việt Nam.
• So sánh những điều luật trong bộ luật nhà Lê của Việt Nam và bộ luật nhà Đường của Trung Quốc.

Trong lịch sử pháp luật phong kiến Trung Quốc có 3 bộ Luật nổi tiếng là bộ luật nhà Đường (nhà Đường tồn tại từ năm 618 đến 907) với 12 chương, 502 điều; bộ luật nhà Minh (1368 - 1644) với 7 chương, 460 điều; bộ luật nhà Thanh (1644 - 1911) với 7 chương, 436 điều.

Bán đảo Triều Tiên dưới vương triều Koryo (918 - 1392), thời gian đầu pháp luật được vay mượn từ luật nhà Đường, đến cuối triều đại này luật nhà Minh tỏ ra chi phối. Sang đến vương triều nổi tiếng Chosun (1392- 1910) luật nhà Minh trở thành nền tảng trong luật pháp của vương triều này. Nhưng những đặc tính địa phương của Triều Tiên đã bổ sung cùng với nền tảng pháp luật của nhà Minh. Cùng với sự thay đổi của xã hội, đặc biệt thế kỷ XVII Nho giáo ảnh hưởng mạnh mẽ đến vương triều Choson, do đó nhiều quy định pháp luật ở triều đại này cũng thay đổi: ví dụ, ở thế kỷ XV, luật pháp bán đảo Triều Tiên quy định sau khi cưới người chồng phải ở nhà vợ (ở rể) cho đến khi đứa con đầu lòng ra đời; đến thế kỷ XVII thì người chồng chỉ cần ở nhà vợ hai đêm sau khi cưới, sau đó về lại nhà chồng. Hoặc thế kỷ XV quyền thừa kế không quan tâm đến giới tính nhưng đến thế kỷ XVII thì con gái không được thừa kế tài sản của cha mẹ.

Ở Việt Nam theo Phan Huy Chú trên lãnh thổ Đại Việt nhà Lý (1009 - 1225) đã có Hình thư, nhà Trần (1225 - 1400) có Hình luật. Đến thời Lê (1428 - 1788) có bộ luật Quốc triều hình luật, đây là bộ luật nổi tiếng còn được gọi là Luật Hồng Đức. Triều Nguyễn (1802 - 1945) có bộ luật Hoàng Việt luật lệ được soạn thời vua Gia Long với 398 điều luật. Luật nhà Lê còn được gọi là Quốc triều hình luật có 15 chương với 722 điều. Có 9 chương luật nhà Lê giống hệt bộ luật nhà Đường. Nhưng cụ thể trong 722 điều thì hơn 400 điều luật chỉ duy nhất có ở luật nhà Lê không có ở luật nhà Đường, như: quyền thừa kế, phân chia tài sản ly hôn giữa vợ và chồng.

Dựa trên nghiên cứu của mình, GS đã kết luận trong bài giảng: Hệ thống luật pháp thời phong kiến ở bán đảo Triều Tiên và Việt Nam (Đại Việt, Đại Nam) chịu ảnh hưởng của luật pháp Trung Quốc, cụ thể là luật nhà Đường; Luật pháp phong kiến ở Việt Nam chịu ảnh hưởng của luật nhà Đường nhiều hơn ở bán đảo Triều Tiên, nhưng vẫn có tính địa phương trong đó; Luật pháp của vương triều Choson chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của bộ luật nhà Minh; Đạo Khổng ảnh hưởng mạnh đến xã hội truyền thống trên bán đảo Triều Tiên và Việt Nam do đó đã kéo theo những ảnh hưởng về luật pháp từ Trung Quốc, nhưng bán đảo Triều Tiên chịu ảnh hưởng của Nho giáo mạnh hơn xã hội truyền thống Việt Nam.

Với việc mời được GS.TS. Insun Yu giảng dạy cho thấy sự chuẩn bị công phu của Viện VNH&KHPT trong việc đào tạo Thạc sĩ chuyên ngành Việt Nam học. Bởi lẽ không dễ gì các học viên Cao học trong các cơ sở đào tạo ở Việt Nam được học các chuyên gia đầu ngành trên thế giới về nghiên cứu Việt Nam. Có thể có nhiều chuyên gia nước ngoài sang nói chuyện tại Việt Nam, nhưng việc họ tham gia giảng dạy một chuyên đề hoàn chỉnh cho học viên Cao học thì đó là thành công, một sự đi trước vượt bậc của Viện VNH&KHPT. Một mặt, các học viên sẽ được tiếp cận với các chuyên gia và cùng trao đổi, tranh luận với họ - những người mà trước kia họ chỉ được biết qua việc đọc các công trình khoa học. Mặt khác, các học viên sẽ tiếp cận được những lý thuyết và phương pháp nghiên cứu hiện đại của các nhà khoa học nước ngoài. Hơn nữa việc giảng dạy bằng tiếng Anh sẽ giúp các học viên rèn luyện trình độ ngoại ngữ chuyên ngành của mình.